Dagboek van de opperrabbijn, 19 juli 2026
“Eens zal deze verschrikkelijke oorlog toch wel aflopen, eens zullen wij toch weer mensen en niet alleen Joden zijn.” Blouma en ik gaan dit jaar niet met vakantie, maar we blijven gewoon thuis en hebben afgesproken om een paar keer per week een ‘uitstapje’ te maken. En dus togen Blouma en ik woensdag naar Amsterdam om een bezoek te brengen aan het Anne Frank Huis. Omdat alleen gaan, zelfs alleen met z’n tweeën, niet zo gezellig is, gingen we samen met Rianne, Rianne Letschert, onze minister van OCW, die haar eerste vakantiedag wilde gebruiken om meer te begrijpen van ons Joden, van de geschiedenis die we met ons meedragen, onze onderliggende verbondenheid en onze verbintenis met Israël. Mijn ogen vielen bij binnenkomst in het Anne Frank Huis op een op de muur geschreven tekst: “Eens zal deze verschrikkelijke oorlog toch wel aflopen, eens zullen wij toch weer mensen en niet alleen Joden zijn.” Ik vroeg me af of dat “eens” dat Anne Frank op 11 april 1944 in haar dagboek schreef al is aangebroken, of worden we momenteel juist meer en meer Joden en steeds minder en minder mensen? Zien de duizenden en duizenden bezoekers alleen de geschiedenis van Anne Frank als iets uit een gepasseerd verleden, of zijn ze bereid de actualiteit van Anne Frank heden ten dage te zien? Het kwam voor mij erg dichtbij. Mevrouw Kuperus, de directrice van de zesde openbare lagere montessorischool in de Niersstraat, was mijn juffrouw, maar zij was ook de juf van Anne Frank, totdat Anne Frank niet meer naar de gewone school mocht, maar naar de Joodse school moest gaan. Anne, haar ouders en haar zus waren vluchtelingen uit Duitsland die nooit de Nederlandse nationaliteit kregen en dus stateloos waren, net zoals de ouders van Blouma. Wat betekende dat? Toen Otto Frank, de vader van Anne, aanvoelde dat nazi-Duitsland Nederland zou binnenvallen, probeerde hij voor zijn gezin visa te krijgen om naar een ander land te vluchten. Maar geen land gaf een visum aan een stateloze burger, met als direct gevol